Xương rồng là một loài thực vật mọng nước, có gai, với nhiều dạng phát triển: thành cây lớn, thành bụi hoặc phủ sát mặt đất. Đa số các loài xương rồng đều mọc và phát triển từ đất, nhưng cũng có rất nhiều loài ký sinh trên các loài cây khác để phát triển.
Cánh hoa phân bố đồng đều và đồng tâm, hoa đa phần là lưỡng tính, nở vào cả sáng và tối tuỳ theo loài.
Trung bình, một cây xương rồng sống rất lâu, tới hơn 300 năm, và cũng có loài chỉ sống 25 năm.
Trong văn hóa dân gian Việt Nam, nguồn gốc của cây xương rồng được kể lại qua câu chuyện Sự tích cây Xương Rồng bên trên. Theo thần thoại Hy Lạp, cây xương rồng được hình thành là do các chị gái của Phaeton thương tiếc khóc than cho cậu em trai mình mà hóa thành. (Phaeton là con trai thần Mặt Trời Helios, bị thần Zeus trừng phạt sau khi điều khiển cỗ xe ngựa của cha mình và gây ra thảm họa tàn khốc dưới trần gian).